|
 |
 |
|
|
|
|
Prof. GENOWEFA GRABOWSKA - posłanka do Parlamentu Europejskiego, członek Komisji Konstytucyjnej PE |
||
 |
||
 |
|
Konstytucja nie jest dokumentem idealnym, ale stanowi satysfakcjonujący kompromis wprowadzający znaczące zmiany w stosunku do już istniejących Traktatów.
Te zmiany prowadzą do wyczuwalnej poprawy dla obywateli Europy, dla Parlamentu Europejskiego, który jest ich demokratyczną reprezentacją i dla unijnych instytucji, a także dla państw członkowskich, ich władz lokalnych i regionalnych oraz dla Unii Europejskiej jako całości. Co nam przynosi Konstytucja Europejska?
1.
Unia staje się bardziej przejrzysta i przyjazna obywatelowi. Skomplikowane Traktaty europejskie zastąpiono jednym, bardziej czytelnym dokumentem, który precyzyjnie określa wartości i cele Unii Europejskiej oraz zasady, które regulują jej działania oraz relacje z państwami członkowskimi. Wspólnoty Europejskie i Unia Europejska, których nazwy ciągle się mylą, staną się od momentu wejścia w życie Konstytucji jedną strukturą posiadającą osobowość prawną. Konstytucja wprowadza także czytelny i zrównoważony podział kompetencji, wskazując, "co może Unia, a co państwa członkowskie". Ogranicza liczbę typów aktów prawnych wydawanych przez Unię z 15 do 6 (ustawy europejskie, europejskie ustawy ramowe, rozporządzenie europejskie, decyzje europejskie, zalecenia i opinie) i wprowadza generalną zasadę równowagi legislacyjnej, w której taki sam udział mają Rada Ministrów i Parlament Europejski. Uproszczeniu ulega skomplikowane nazewnictwo europejskie. I tak, w miejsce dotychczasowych rozporządzeń i dyrektyw Konstytucja wprowadza "ustawy, ustawy ramowe, rozporządzenia i decyzje", zawsze z dodatkiem "europejskie". Po raz pierwszy wprowadzona klauzula solidarności między państwami członkowskimi zmusi je do pomocy i natychmiastowej reakcji w razie ataku terrorystycznego lub katastrofy naturalnej. Obywatele UE, w ramach tzw. demokracji uczestniczącej, uzyskali prawo do podjęcia inicjatywy legislacyjnej.
2.
Unia będzie skuteczniejsza w Europie i bardziej widoczna w świecie. Poprawę swojej skuteczności Unia osiągnie podejmując decyzje w Radzie Ministrów przy zastosowaniu procedury głosowania większością kwalifikowaną. Jest to niezbędne, by uniknąć impasu w Unii złożonej z dwudziestu pięciu lub jeszcze większej liczby członków. Kolejna nowość dotyczy Rady Europejskiej. Konstytucja proponuje wybór stałego przewodniczącego Rady na okres 2,5 roku, z możliwością jednokrotnego ponownego wyboru. Funkcja Prezydenta nie będzie się różnić od funkcji aktualnie sprawowanych przez prezydencję (kolejne kraje członkowskie UE przez sześć miesięcy), z tym wyjątkiem, że będzie trwała dłużej i będzie mieć umocowanie w Konstytucji. W zakresie stosunków zewnętrznych Konstytucja zaproponowała powołanie urzędu Ministra Spraw Zagranicznych Unii Europejskiej, mianowanego w porozumieniu z Radą i Przewodniczącym Komisji, upoważnionego do wypowiadania się w sprawach zewnętrznych, w których Unia zajmie wspólne stanowisko. Konstytucja odnosi się także do polityki europejskiej obrony, zapewniając utworzenie Europejskiej Agencji ds. Zbrojeń, Badań i Zdolności Militarnych oraz wprowadzając specjalne postanowienia odnoszące do wzmocnionej współpracy w sprawach wojskowych między państwami członkowskimi.
3.
Europa i jej obywatele otrzymają więcej demokracji. Układ instytucjonalny Unii Europejskiej nadal opiera się na tzw. trójkącie instytucjonalnym stworzonym z instytucji międzyrządowej (Rada Ministrów) oraz instytucji wspólnotowych (Komisja Europejska, Parlament Europejski). Parlament Europejski na równi z Radą, czyli rządami krajowymi, będzie się wypowiadał i kontrolował proces tworzenia prawa europejskiego. Wszelkie propozycje Unii będą przekazywane z odpowiednim wyprzedzeniem parlamentom krajowym, tak by dać im możliwość ich przeanalizowania. Parlamenty narodowe zyskują również prawo przeciwstawiania się propozycjom, które uznają za przekraczające kompetencje Unii. Tym samym parlamenty narodowe i Parlament Europejski będą miały dużo większy niż dotychczas wpływ na prawo unijne.
W znaczącym stopniu zostały wzmocnione kompetencje Parlamentu Europejskiego. Procedura legislacyjna (zgodności, współdecydowania), w której Parlament jest pełnoprawnym partnerem Rady, staje się niemal powszechną procedurą decyzyjną UE. Obecnie Parlament współdecyduje w 37 obszarach, podczas gdy Konstytucja podnosi tę liczbę ponad dwukrotnie. Parlament Europejski będzie wybierał Przewodniczącego Komisji Europejskiej oraz Ministra Spraw Zagranicznych (w porozumieniu z Radą i Przewodniczącym Komisji), a także - decydował o ostatecznym kształcie budżetu.
4.
Zdecydowanie lepiej będą chronione prawa obywatelskie. Obywatele Unii Europejskiej postrzegani są jako zwycięzcy, ponieważ Konstytucja stawia ich w centrum polityki europejskiej i procesów integracyjnych, m.in. poprzez włączenie Karty Praw Podstawowych. Konstytucja uznaje rolę społeczeństwa obywatelskiego, dialogu społecznego, zapewnia obywatelom prawo do przemieszczania się i przebywania na terytorium państw członkowskich, rozpoznaje takie wartości i zasady jak wolność, demokracja, poszanowanie praw człowieka, równość, solidarność. Po jej wejściu w życie prawa obywateli będą zdecydowanie lepiej chronione, ponieważ zwiększą się możliwości ich dochodzenia przez pojedyncze osoby przed sądami europejskimi. Ponadto, Unia Europejska przystąpiła do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka.
5.
Kto jeszcze skorzysta z postanowień Konstytucji? Władze lokalne i regionalne także postrzega się jako zwycięzców, głównie dzięki wzmocnieniu zasady subsydiarności, a także faktowi, że Komitet Regionów uzyskał dostęp do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Znacznej poprawie ulegnie także pozycja samych państw członkowskich. Konstytucja zapewnia im równe traktowanie oraz potwierdza poszanowanie ich tożsamości narodowej, ich ustroju politycznego i struktury wewnętrznej. Wprowadza również klauzulę solidarności, która zapewnia im dodatkową gwarancję bezpieczeństwa w przypadku klęsk żywiołowych lub katastrof spowodowanych przez człowieka.
Konstytucja odwołuje się również do faktu, iż Unia szanuje status przyznany na mocy prawa krajowego kościołom i stowarzyszeniom lub wspólnotom religijnym, a także związkom niewyznaniowym działającym w państwach członkowskich. Na równi szanuje także status organizacji filozoficznych i niewyznaniowych. Ponadto, Konstytucja zawiera odniesienie do dobrego sąsiedztwa, które oparte jest na wartościach Unii i ma polegać na wszechstronnej współpracy z bliskimi sąsiadami.
Co dalej?
Należy pamiętać, że tekst Konstytucji nie jest "nietykalny". I pomimo że Konstytucja zapewni stabilne, trwałe ramy przyszłego rozwoju Unii Europejskiej, wiele ulepszeń i poprawek jest możliwych w przyszłości. Pojawiające się głosy krytyków Konstytucji należą na ogół do tych eurosceptyków, którzy negują ideę Unii Europejskiej oraz potrzebę europejskiej integracji. Wygłaszane w czasie debaty konstytucyjnej w Parlamencie Europejskim, nie zrobiły na posłach większego wrażenia. Parlament, zdecydowaną większością głosów (75%) poparł Konstytucję.
Konstytucja jest dużym krokiem naprzód w procesie integracji europejskiej i stanowi prawdziwie demokratyczną bazę dla funkcjonowania Unii Europejskiej. W wypadku, gdyby, chociaż jedno z państw członkowskich jej nie ratyfikowało, należy liczyć się z takimi konsekwencjami jak osłabienie znaczenia Unii na poziomie międzynarodowym oraz osłabienie jej wewnętrznej efektywności. I trzeba mieć świadomość, że państwo, które Konstytucji powie NIE pozostanie poza głównym nurtem europejskiej współpracy, skazując się na powolną izolację i marginalizację. Odrzucenie Konstytucji Europejskiej byłoby krokiem wstecz w procesie integracji europejskiej, a ambitne założenia Deklaracji z Laeken i prace Konwentu pozostałyby co najwyżej intelektualną przygodą garstki europejskich legislatorów.
|
All content Copyright C 2005-2006 Permedia acting for the European Parliament Information Office in Poland. All Rights Reserved.
|
|
Serwis
stanowi własność Biura Informacyjnego Parlamentu Europejskiego w Polsce
|
